Қазіргі бессайыс —спорттық көпсайыс қатарындағы спорт түрі, онда қатысушылар жарыстың бес түрінен жарысады: конкур, семсерлесу, ату, жүгіру, жүзу. Бессайыс жасы бойынша және ер, әйел деп бөлінеді. Антикалық айырмашылықтары үшін қазіргі заманғы деп аталады
Тарихы
Ежелгі дәуірде жауынгерлердің спорт және қолөнер дағдыларын қалыптастыруда кешенді жарыстар ұйымдастырғаны белгілі (Мысалы, Олимпиада ойындарының бағдарламасындағы ежелгі грек бессайысы)
Швецияда ХІХ ғасырдың 2-ші жартысынан бастап қазіргі бессайыс бойынша алғашқы жарыстар өте бастады. Содан кейін басқа елдердеде офицерлердің жауынгерлік дайындықтарын қалыптастаруда бірнеше спорт түрлерінен тұратын, сол кездегі (ат,семсерлесу, ату, жүзу,жүгіру) спорт кешенде офицер бессайысы жарыстары өтті. 1912 жылдан бастап П. Де Кубертен бастамасымен кешенді офицер бессайысын Олимпиада бағдарламасына енгізуге әзірледі.Ол бұл сынақ «бізге адамның адамгершілік қасиетін,оың физикалық мүмкіндік қабілетін сынайтын сонымен бірге жан-жақты тамаша спортшы берер еді» деп жазды.1948 жылға дейін бұл спортқа тек спортшы-офицерлер жіберілді..
Лондонда қазргі бессайыс және биатлон халықаралық одағы құрылғанда (фр. Union de Pentathlon Moderne et Biathlon, UIPMB) 1948 жылы өзінің қазіргі кешенді атауын алды.
Швецияда ХІХ ғасырдың 2-ші жартысында қазіргі бессайыс бойынша алғашқы жарыстар өте бастады.
Ережесі
Жарыс бағдарламасы. Қазіргі бессайыс жарыстары әдетте мынадай реттілікпен өтеді:
ату; семсерлесу ,жүзу; секіру; (2009 жылдан бастап ату кірдіі) жүгіру, және сынақ ұпай жүйесіне негізделген.
Әрбір түрінде белгілі бір норматив орындау белгіленген,спортшы орындаса 1000 (секіруде — 1200) ұпай есептеледі.
Егерде, ол бұл нормативтен басым түссе, бессайысшы қосымша белгіленген балл алады, стандартты орындамаған жағдайда қатысушыдан тиісті ұпай алынады. Бағдарламаның әртүрінен жиналған ұпайлардың саны қордаланады.
Тарихы
Ежелгі дәуірде жауынгерлердің спорт және қолөнер дағдыларын қалыптастыруда кешенді жарыстар ұйымдастырғаны белгілі (Мысалы, Олимпиада ойындарының бағдарламасындағы ежелгі грек бессайысы)
Швецияда ХІХ ғасырдың 2-ші жартысынан бастап қазіргі бессайыс бойынша алғашқы жарыстар өте бастады. Содан кейін басқа елдердеде офицерлердің жауынгерлік дайындықтарын қалыптастаруда бірнеше спорт түрлерінен тұратын, сол кездегі (ат,семсерлесу, ату, жүзу,жүгіру) спорт кешенде офицер бессайысы жарыстары өтті. 1912 жылдан бастап П. Де Кубертен бастамасымен кешенді офицер бессайысын Олимпиада бағдарламасына енгізуге әзірледі.Ол бұл сынақ «бізге адамның адамгершілік қасиетін,оың физикалық мүмкіндік қабілетін сынайтын сонымен бірге жан-жақты тамаша спортшы берер еді» деп жазды.1948 жылға дейін бұл спортқа тек спортшы-офицерлер жіберілді..
Лондонда қазргі бессайыс және биатлон халықаралық одағы құрылғанда (фр. Union de Pentathlon Moderne et Biathlon, UIPMB) 1948 жылы өзінің қазіргі кешенді атауын алды.
Швецияда ХІХ ғасырдың 2-ші жартысында қазіргі бессайыс бойынша алғашқы жарыстар өте бастады.
Ережесі
Жарыс бағдарламасы. Қазіргі бессайыс жарыстары әдетте мынадай реттілікпен өтеді:
ату; семсерлесу ,жүзу; секіру; (2009 жылдан бастап ату кірдіі) жүгіру, және сынақ ұпай жүйесіне негізделген.
Әрбір түрінде белгілі бір норматив орындау белгіленген,спортшы орындаса 1000 (секіруде — 1200) ұпай есептеледі.
Егерде, ол бұл нормативтен басым түссе, бессайысшы қосымша белгіленген балл алады, стандартты орындамаған жағдайда қатысушыдан тиісті ұпай алынады. Бағдарламаның әртүрінен жиналған ұпайлардың саны қордаланады.
Жүзу
200 м қашықтыққа еркін стильде жүзу. Ерлер үшін— 2:30 мин және, тиісінше, әйелдер үшін —2:40, нәтижесінде қатысушыға 1000 ұпай есептеледі (жақында әйелдерге де еркектердікі сыйақты 2.30 м—1000 ұпай орнатылған). Әрбір 0,3 сек жоғары (төмен), бұл нәтиже жақсартады (нашарлататын), оның көрсеткіші-4 ұпай. Ерлер бессайысшылардың бүгінгі рекорды 1.54,25.
Қазіргі бессайыс ережесін 2009 жылғы жаңарту. Жаңа ережелер бойынша кросс және ату бір сынақ түрінде өткізіледі. Жүгіру және ату 2009 жылы 1 қаңтардан бастап біріктірілді. Спортшылар старттан кейін, 20 метр жүгіріп ату шебіне келеді, онда оларға 5 нысаналар (биатлондағыдай) атуды орындауға тура келеді. Әрбір ату алдында спортшы қаруды оқтауы тиіс және 5 нысанаға тигізген соң ары қарай жүгіруі керек(рекорд — 8,1 секунд), немесе 70 секундтан кейін ату шебінде болу керек ( тигізе алмау қорытынды уақыт және қашықтық ұзындығына әсер етпейді). Километрден кейін екінші ату шебі және тағы 1 клометрден кейін үшінші ату шебі. Әлемдік рекорд Уақыт бойынша 15 нысаналарды зақымдауға кететін 28,7 секундты құрайды.
200 м қашықтыққа еркін стильде жүзу. Ерлер үшін— 2:30 мин және, тиісінше, әйелдер үшін —2:40, нәтижесінде қатысушыға 1000 ұпай есептеледі (жақында әйелдерге де еркектердікі сыйақты 2.30 м—1000 ұпай орнатылған). Әрбір 0,3 сек жоғары (төмен), бұл нәтиже жақсартады (нашарлататын), оның көрсеткіші-4 ұпай. Ерлер бессайысшылардың бүгінгі рекорды 1.54,25.
Қазіргі бессайыс ережесін 2009 жылғы жаңарту. Жаңа ережелер бойынша кросс және ату бір сынақ түрінде өткізіледі. Жүгіру және ату 2009 жылы 1 қаңтардан бастап біріктірілді. Спортшылар старттан кейін, 20 метр жүгіріп ату шебіне келеді, онда оларға 5 нысаналар (биатлондағыдай) атуды орындауға тура келеді. Әрбір ату алдында спортшы қаруды оқтауы тиіс және 5 нысанаға тигізген соң ары қарай жүгіруі керек(рекорд — 8,1 секунд), немесе 70 секундтан кейін ату шебінде болу керек ( тигізе алмау қорытынды уақыт және қашықтық ұзындығына әсер етпейді). Километрден кейін екінші ату шебі және тағы 1 клометрден кейін үшінші ату шебі. Әлемдік рекорд Уақыт бойынша 15 нысаналарды зақымдауға кететін 28,7 секундты құрайды.